Behandeling
Hoe vaak moet je naar de osteopaat?
Kort antwoord: de meeste mensen komen één tot drie keer. Drie op de vier afgeronde trajecten in onze praktijk telden niet meer dan drie behandelingen. Maar het aantal zegt niet alles. Minstens zo belangrijk is de tijd tussen de afspraken. Op deze pagina lees je wat onze eigen cijfers laten zien en waarom je lichaam zijn eigen tempo heeft.
Wat onze eigen cijfers laten zien
We hebben alle behandelingen van 1 januari 2024 tot november 2026 op een rij gezet. Het gaat om 1.761 patiënten en 7.453 behandelingen bij vier osteopaten. We hebben gekeken naar mensen van wie de laatste behandeling meer dan een half jaar geleden was. Hun traject is waarschijnlijk afgerond. Bij die groep zie je dit:
- 38% kwam één keer
- 75% kwam maximaal drie keer
- 89% kwam maximaal vijf keer
- De helft kwam niet vaker dan twee keer
Hoe vaak kwamen mensen?
Aantal behandelingen per afgerond traject (1.222 patiënten)
Er is ook een kleinere groep die langer blijft komen. Ongeveer één op de elf patiënten had meer dan tien behandelingen. Meestal gaat het dan om klachten die al jaren bestaan of om mensen die er bewust voor kiezen om af en toe te blijven komen. Samen zijn zij goed voor ongeveer 40% van alle behandelingen. Daardoor ligt het gemiddelde over alle patiënten op ruim vier behandelingen, terwijl de meeste mensen veel minder vaak komen.
Hoeveel tijd zit er tussen de afspraken? We hebben de ruim 5.500 tussenpozen in dezelfde periode bekeken. Binnen een behandeltraject ligt de helft van de afspraken vier weken of minder uit elkaar. Een kwart ligt twee weken of minder uit elkaar en een kwart zeven weken of meer.
Hoeveel tijd zit er tussen twee afspraken?
Alle tussenpozen tussen twee behandelingen van dezelfde patiënt (5.555)
Ook zie je dat de tussenpozen langer worden naarmate een traject vordert. Tussen de eerste en de tweede afspraak zitten meestal drie weken. Daarna loopt dat op naar ongeveer vijf weken.
De tussenpozen worden langer
Mediaan aantal dagen tussen twee afspraken binnen één traject
Je bindweefsel heeft zijn eigen tempo
Om te begrijpen waarom afspraken niet elke dag of elke week hoeven, helpt het om te weten wat er in je weefsel gebeurt. Pezen, banden, gewrichtskapsels en fascie bestaan grotendeels uit collageen. Dat is het eiwit dat je lichaam stevigheid en veerkracht geeft. Collageen wordt steeds afgebroken en opnieuw opgebouwd, maar dat gaat langzaam.
Onderzoek aan pezen laat zien hoe dat proces loopt. Na een prikkel, zoals belasting, komt de aanmaak van collageen op gang. Die piekt ongeveer een dag later en blijft zo’n drie dagen verhoogd. De afbraak van oud collageen komt eerder op gang. In de eerste periode na een prikkel is je lichaam dus vooral aan het opruimen en pas daarna aan het opbouwen. Bij hardlopers was de aanmaak van collageen rond de achillespees drie dagen na een lange loop nog verdrievoudigd.
Wat er na een prikkel in je bindweefsel gebeurt
Eerst opruimen, daarna opbouwen (schematisch)
Eén prikkel zet het proces in gang. Echte aanpassing van het weefsel ontstaat pas door herhaling over weken en maanden. Omgekeerd neemt de vernieuwing af als je weefsel weinig wordt belast. Bewegen tussen de behandelingen door is dus geen bijzaak: daardoor kan je lichaam doorbouwen op wat in de behandeling in gang is gezet.
Waarom afspraken soms dicht op elkaar liggen
Bij een acute klacht, zoals een rug die net op slot is geschoten of een nek die na een verkeerde beweging vastzit, staat je lichaam nog in de beschermstand. Spieren spannen aan om het gebied te beschermen en het weefsel is geprikkeld. In die fase kan het zinvol zijn om binnen een week terug te komen. We kunnen dan zien hoe je lichaam op de eerste behandeling heeft gereageerd en bijsturen voordat de beschermspanning zich vastzet.
Waarom afspraken soms ver uit elkaar liggen
Na een behandeling heeft je lichaam tijd nodig om te verwerken wat er in gang is gezet. Zoals hierboven beschreven duurt alleen al de eerste reactie in het bindweefsel een aantal dagen. De aanpassing daarna loopt over weken. Als je te snel terugkomt, behandelen we een lichaam dat nog midden in die verwerking zit. Dan zie je niet goed wat de vorige behandeling heeft gedaan.
Daar komt nog iets bij. In de osteopathie kijken we naar gebieden waar weefsel is samengetrokken en minder vrij beweegt, bijvoorbeeld rond een oud litteken, na een blessure of door langdurige spanning. Zo’n gebied trekt aan alles eromheen. Na een behandeling beweegt het vrijer. De spanning op het omliggende weefsel neemt af en daardoor krijgt dat weefsel de ruimte om te herstellen.
Dat sluit aan bij wat we weten over bindweefsel. De cellen in bindweefsel, de fibroblasten, reageren binnen minuten tot uren op rek. In weefsel dat aan het genezen is, trekken gespecialiseerde cellen het weefsel actief samen. Dat is nuttig om een wond te sluiten, maar kan er ook voor zorgen dat een gebied stugger wordt. Een vrijgemaakt gebied kan zich daardoor in de weken na een behandeling weer wat terugtrekken. Dan is het tijd voor een volgende behandeling. Elke keer trekt het gebied zich minder terug en houdt het vrijere beweeglijkheid langer vast.
Je kunt daar zelf veel aan bijdragen, en dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Gewone bewegingen uit je dagelijks leven, zoals wandelen, fietsen, traplopen, bukken en reiken, houden het vrijgemaakte gebied in beweging en zorgen dat het minder snel terugtrekt. Speciale oefeningen zijn daar lang niet altijd voor nodig. Als ze in jouw situatie wel helpen, bespreken we dat met je.
Daarom zit er meestal een paar weken tussen de afspraken. Gaat het goed, dan worden de tussenpozen langer. Zo ontstaat ruimte voor je lichaam om het zelf over te nemen.
Waarom herstel soms lang duurt
Een klacht die al jaren bestaat, is meestal niet in een paar weken opgelost. Dat heeft een biologische reden. Sommige weefsels vernieuwen zich in je volwassen leven nauwelijks. Onderzoek met koolstofdatering liet zien dat de kern van een gezonde achillespees al rond je zeventiende is aangelegd en daarna vrijwel niet meer wordt vervangen. Bij mensen met langdurige peesklachten bleek het weefsel al jaren voordat de pijn begon te veranderen. De klacht is dan het eindpunt van een lang proces. Het herstel heeft vaak ook tijd nodig.
Ook na een operatie zie je dat. Een vervangen kruisband is na meer dan een jaar nog steeds aan het ombouwen. Weefsel dat er sterk uitziet, is daarmee nog niet klaar.
Bindweefselcellen reageren binnen seconden op wat er van ze gevraagd wordt. Ze maken geen onderscheid tussen een goede en een slechte situatie. Staat een gebied lang onder spanning, dan bouwt het weefsel zich daaromheen op. Hoe langer een klacht bestaat, hoe meer het weefsel dat patroon heeft overgenomen, en hoe meer tijd het kost om het weer om te bouwen. Daarbij speelt leeftijd een rol: je lichaam maakt op jonge leeftijd veel meer nieuw collageen aan dan later in het leven. Ook hoe snel collageen wordt vernieuwd, verschilt sterk per weefsel, van enkele dagen tot bijna twee jaar.
Daar komt bij dat langdurige klachten vaak meerdere lagen hebben. Je lichaam heeft zich aangepast aan de klacht, je beweegt anders, en andere gebieden zijn gaan compenseren. Die lagen pakken we stap voor stap aan, met tussenpozen waarin je lichaam kan bijkomen.
Hoe bepalen we samen hoe vaak je komt?
Er is geen vast schema. Na elke behandeling kijken we samen hoe je reageert en wat de logische volgende stap is. Soms is dat een vervolgafspraak over een week, soms over een maand en soms is het niet nodig om terug te komen.
Soms verandert er na een paar behandelingen nog weinig aan je klacht. Dat betekent niet automatisch dat osteopathie niets voor je kan doen. Je lichaam werkt als één geheel, en een klacht kan in stand worden gehouden door een ander systeem dan het gebied waar je de pijn voelt, zoals je ademhaling, je organen of je zenuwstelsel. Dan kan een tweede traject nodig zijn waarin we ons op die andere systemen richten. Dat bespreken we altijd eerst met je.
Onderhoudsbehandelingen
Ook als je klacht weg is, kan het verstandig zijn om af en toe terug te komen. Je lichaam krijgt elke dag te maken met belasting, spanning en oude bewegingspatronen. Een onderhoudsbehandeling helpt om gebieden die de neiging hebben zich terug te trekken vrij te houden. Dat merk je niet altijd direct aan je klacht, maar het helpt je lichaam om het evenwicht vast te houden en voorkomt dat een klacht ongemerkt terugkomt.
Wil je weten wat er tijdens een afspraak gebeurt? Lees dan meer over de behandeling en over wat je kunt verwachten na het consult.
Bronnen
- Magnusson SP, Langberg H, Kjaer M. The pathogenesis of tendinopathy: balancing the response to loading. Nat Rev Rheumatol. 2010;6(5):262-8. doi:10.1038/nrrheum.2010.43
- Miller BF e.a. Coordinated collagen and muscle protein synthesis in human patella tendon and quadriceps muscle after exercise. J Physiol. 2005;567(3):1021-33. doi:10.1113/jphysiol.2005.093690
- Langberg H e.a. Type I collagen synthesis and degradation in peritendinous tissue after exercise determined by microdialysis in humans. J Physiol. 1999;521(1):299-306. doi:10.1111/j.1469-7793.1999.00299.x
- Kjaer M. Role of extracellular matrix in adaptation of tendon and skeletal muscle to mechanical loading. Physiol Rev. 2004;84(2):649-98. doi:10.1152/physrev.00031.2003
- Heinemeier KM e.a. Lack of tissue renewal in human adult Achilles tendon is revealed by nuclear bomb 14C. FASEB J. 2013;27(5):2074-9. doi:10.1096/fj.12-225599
- Heinemeier KM e.a. Carbon-14 bomb pulse dating shows that tendinopathy is preceded by years of abnormally high collagen turnover. FASEB J. 2018;32(9):4763-75. doi:10.1096/fj.201701569R
- van Groningen B e.a. Assessment of graft maturity after anterior cruciate ligament reconstruction using autografts. Arthrosc Sports Med Rehabil. 2020;2(4):e377-88. doi:10.1016/j.asmr.2020.02.008
- Langevin HM e.a. Dynamic fibroblast cytoskeletal response to subcutaneous tissue stretch ex vivo and in vivo. Am J Physiol Cell Physiol. 2005;288(3):C747-56. doi:10.1152/ajpcell.00420.2004
- Tomasek JJ e.a. Myofibroblasts and mechano-regulation of connective tissue remodelling. Nat Rev Mol Cell Biol. 2002;3(5):349-63. doi:10.1038/nrm809
- Pischinger A, Heine H (red.). The Extracellular Matrix and Ground Regulation: Basis for a Holistic Biological Medicine. Berkeley: North Atlantic Books; 2007. Hoofdstuk 1.1 en 9.1.
- Cijfers: eigen praktijkdata Osteopraktijk, behandelingen 1 januari 2024 tot 12 november 2026 (geanonimiseerd).
