Stel je een bakje gefermenteerde sojabonen voor. Ze ruiken naar oude kaas, trekken lange slijmdraden en de meeste Europeanen haken na één hap af. Toch eten veel Japanners natto al eeuwen bij het ontbijt. En juist in dat slijm zit een enzym dat wetenschappers al bijna veertig jaar bezighoudt: nattokinase.
Onlangs verscheen een uitgebreid overzichtsartikel over nattokinase dat alles op een rij zet wat er over dit enzym bekend is. Van bloedstolsels en bloeddruk tot het afbreken van verkeerd gevouwen eiwitten. We vatten het voor je samen. Met enthousiasme, want het is een fascinerend verhaal. Maar ook met de handrem erop waar dat nodig is.
Wat is nattokinase?
Nattokinase is een eiwitknippend enzym (een protease). De bacterie Bacillus subtilis maakt het aan wanneer ze sojabonen laat fermenteren tot natto. Japanse onderzoekers ontdekten het enzym in 1987. Ze zagen dat het met gemak fibrine afbrak: het eiwitnet dat een bloedstolsel bij elkaar houdt.
Sindsdien is nattokinase uitgegroeid tot een populair supplement. De vraag is alleen: wat doet het nu echt in het lichaam, en wat is vooral hoop?
De acht werkingsmechanismen van nattokinase die in het artikel worden besproken. Bron: Hulscher et al. (2026), figuur 1, CC BY 4.0.
De best onderbouwde werking: stolsels oplossen
Hier staat nattokinase het sterkst. Het enzym pakt stolsels op verschillende manieren tegelijk aan:
- Het knipt fibrine direct. Daarvoor heeft het de eigen stolseloplosser van het lichaam (plasmine) niet nodig.
- Het is krachtig. In het lab knipt het vernet fibrine zo’n zes keer efficiënter dan plasmine. In dierproeven loste het stolsels ongeveer vier keer beter op.
- Het haalt de rem eraf. Je lichaam heeft een natuurlijke rem op het oplossen van stolsels (PAI-1). Nattokinase schakelt die rem uit en stimuleert bovendien de aanmaak van tPA, een stof die stolsels helpt afbreken.
- Het remt klontering. Bloedplaatjes plakken minder snel aan elkaar.
Belangrijk: dit gebeurt niet alleen in een reageerbuis. Na één capsule zien onderzoekers bij mensen binnen enkele uren meetbare veranderingen in de stollingswaarden van het bloed. Het enzym bereikt zijn hoogste concentratie in het bloed ongeveer 13 uur na inname. Het komt dus ergens aan. Hoeveel ervan werkzaam blijft, is wel nog een open vraag.
Verlaagt nattokinase je bloeddruk?
Een beetje, zo lijkt het. Een meta-analyse van zes gerandomiseerde studies met samen 546 deelnemers vond een gemiddelde daling van 3,45 mmHg in de bovendruk en 2,32 mmHg in de onderdruk. Dat is bescheiden. Toch telt op de lange termijn elke millimeter mee voor je hart en bloedvaten.
Hoe dat werkt? Bij de afbraak van het enzym ontstaan kleine eiwitfragmenten die hetzelfde enzym remmen als sommige bloeddrukmedicijnen (ACE-remmers). Een elegant mechanisme, al is het nog niet sluitend bewezen.
Kan nattokinase plaque in je halsslagader verkleinen?
Dit is misschien wel het meest verrassende deel. Onderzoekers maten met echo’s de vetafzetting (plaque) in de halsslagader. Daarbij viel een duidelijk patroon op:
- 2.000 FU per dag (een veelgebruikte dosis): geen effect.
- 3.600 FU per dag: geen effect.
- 6.000 FU per dag: 36,6% kleinere plaque na 26 weken.
- 10.800 FU per dag: ongeveer 36% kleinere plaque na 12 maanden, en de vaatwand werd dunner (van 1,33 naar 1,04 mm).
De auteurs vermoeden daarom een drempel rond 6.000 FU. Daaronder gebeurt weinig, daarboven wordt het effect niet veel groter. Let wel: de studie met de hoogste dosis had geen controlegroep. Dat maakt de uitkomst minder hard.
Ook grote Japanse bevolkingsstudies wijzen dezelfde kant op. Mensen die de meeste natto aten, hadden 25% minder kans om te overlijden aan hart- en vaatziekten en 32% minder kans om te overlijden aan een beroerte. Maar let op: zo’n verband bewijst nog geen oorzaak. Wie veel natto eet, leeft misschien ook op andere punten gezonder. Eerder schreven we al over hoe voeding je bloedvaten beïnvloedt.
Het spannende (en omstreden) deel: spike-eiwit en amyloïd
Nu wordt het speculatiever. Nattokinase blijkt in het lab ook eiwitten af te breken die niets met stolsels te maken hebben:
- Het spike-eiwit van het coronavirus. Drie onafhankelijke laboratoria zagen dat nattokinase (of een verwant enzym) dit eiwit afbreekt.
- Microstolsels. Bij long covid zijn kleine, taaie stolsels beschreven die slecht oplossen. Het enzym brak ze in het lab af.
- Amyloïd. Dat zijn verkeerd gevouwen eiwitklonters, zoals bij de ziekte van Alzheimer. Het brak verschillende soorten af, en bij muizen met een Alzheimer-achtige aandoening ook in het lichaam.
Wat verbindt dit allemaal? Al die eiwitten hebben een vergelijkbare, plaatvormige bouw. Het enzym lijkt juist díe structuur aan te vallen, net als enkele verwante enzymen. De auteurs gaan nog een stap verder: volgens hen kan het spike-eiwit na infectie of vaccinatie lang in het lichaam blijven en zo klachten veroorzaken. Die hypothese is echter omstreden en nog niet bewezen.
De grote open vraag is dus: bereikt nattokinase via een capsule genoeg van deze doelwitten om echt iets te doen? Dat weet nog niemand. De auteurs zeggen dat zelf ook eerlijk.
Een kritische blik op dit artikel
Een goed verhaal verdient een goede kanttekening. Houd bij het lezen van dit artikel het volgende in je achterhoofd:
- Het is een preprint. Het artikel is nog niet beoordeeld door onafhankelijke vakgenoten (peer review).
- Het is een overzicht. De auteurs deden zelf geen nieuw onderzoek, maar zetten bestaande studies op een rij.
- Er is een belangenconflict. Alle auteurs zijn verbonden aan of betaald door The Wellness Company. Dat bedrijf verkoopt zelf supplementen met nattokinase.
- Veel bewijs komt uit het lab. Vooral het spike- en amyloïdverhaal rust op proeven in reageerbuizen en bij muizen.
Dat maakt het artikel niet waardeloos. De verzamelde studies zijn echt en de werking op stolsels is goed onderbouwd. Maar het vraagt wel om een kritische lezer.
Veiligheid: nattokinase is geen snoepje
Een middel dat stolsels oplost, beïnvloedt ook je bloedstolling. Dat is precies het punt. Daarom is voorzichtigheid op zijn plaats:
- Gebruik je bloedverdunners, zoals acenocoumarol, DOAC’s, ascal of clopidogrel? Combineer die dan niet met nattokinase zonder overleg met je arts.
- Heb je een bloedingsneiging of een maagzweer? Dan is het af te raden.
- Stop op tijd voor een operatie.
- Ben je zwanger? Gebruik het dan niet. Er is geen onderzoek naar de veiligheid.
- Sommige producten bevatten ook vitamine K2. Dat kan de werking van bepaalde bloedverdunners juist tegenwerken.
- Bij lage doseringen lijkt het veilig. Voor de hoge doseringen uit de plaque-studies is dat veel minder goed onderzocht.
Wat betekent dit voor jou?
Nattokinase is een van de best onderzochte enzymen uit de voeding. De werking op stolsels staat stevig. Het effect op bloeddruk is klein maar reëel. De resultaten bij plaque zijn hoopvol, en het verhaal over spike-eiwit en amyloïd is vooral nog een belofte.
Overweeg je een supplement? Bespreek het dan eerst met je huisarts of apotheker, zeker als je medicijnen gebruikt. En ben je gewoon nieuwsgierig? Probeer dan eens een bakje natto bij de toko. Wie weet word jij de uitzondering die het lekker vindt.
Als osteopaat kijken we naar het lichaam als geheel, en een goede doorbloeding hoort daar vanzelfsprekend bij. Wil je weten wat osteopathie in Amsterdam voor jou kan betekenen? Dan ben je welkom in onze praktijk in Centrum of Noord.
Veelgestelde vragen over nattokinase
Wat is nattokinase?
Nattokinase is een enzym uit natto, gefermenteerde Japanse sojabonen. Het breekt fibrine af, het eiwit waaruit bloedstolsels bestaan.
Helpt nattokinase tegen hoge bloeddruk?
Een beetje. In zes studies daalde de bovendruk gemiddeld 3,45 mmHg en de onderdruk 2,32 mmHg. Het is geen vervanging voor bloeddrukmedicatie.
Mag ik nattokinase gebruiken met bloedverdunners?
Alleen in overleg met je arts. Het versterkt het bloedverdunnende effect, waardoor je sneller kunt bloeden.
Werkt nattokinase tegen long covid?
Dat is niet bewezen. In het lab breekt nattokinase spike-eiwit en microstolsels af, maar studies bij mensen met long covid ontbreken nog.
Bron: Hulscher N, Risch H, Thorp JA, Pinsky D, Gillooly P, Victory K, McCullough PA. Proteolytic Targets and Clinical Benefits of Oral Nattokinase: Spike Protein and Amyloid Degradation, Fibrinolysis, and Cardiovascular Risk Reduction. Preprint, Zenodo, september 2026. doi:10.5281/zenodo.22876167
